नेपाल सरकार
गृह मन्त्रालय
जिल्ला प्रशासन कार्यालय,
दार्चुला


  दार्चुला जिल्लाको परिचय

          नेपालको सुदूर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत महाकाली अञ्चलका चार जिल्ला मध्ये छुट्टै महत्व बोकेको दार्चुला जिल्ला दूई शक्तिशाली राष्ट्र भारत र चीनको सीमानासँग जोडिएको छ । यस जिल्लाको पूर्वमा बझाङ जिल्ला, पश्चिममा भारतको उत्तराखण्ड प्रदेशको पिथौरागढ, उत्तरमा चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बत र दक्षिणमा बैतडी जिल्ला पर्दछन् । यस जिल्लाको कूल क्षेत्रफल २२२३ बर्ग कि.मि. रहेको छ भने यो जिल्ला समुद्री सतहबाट ५१८ मिटर देखि ७१३२ मिटर सम्मको उचाईमा रहेको छ । यस जिल्लाको अपि हिमाल आकर्षणको केन्द्र रहदै आएको छ । यस जिल्लाको सदरमुकाम खलंगा महाकाली नदीको किनारमा भारतको धारचुलासित जोडिएर रहेको छ । दार्चुला जिल्ला एक संसदीय विकास क्षेत्र, ११ वटा ईलाका, १ अपि नगरपालिका, र ३६ वटा गा.वि.स.हरुमा विभाजित छ । यस जिल्लाका ८ गा.वि.स.हरु भारतीय सीमानासँग महाकाली नदीले छुट्याएको छ भने व्याँस गा.वि.स. भारत र चीन दुबैसँग जोडिएको छ । २०६८ सालको जनगणना अनुसार यस जिल्लाको कूल जनसंख्या १,३३,२७४ रहेको छ । जस मध्ये पुरुष ६३,६०५ र महिला संख्या ६९,६६९ रहेका छन् ।

दार्चुला जिल्लाको समग्र वस्तुस्थिति
 
भौगोलिक /जनसांख्यिक विवरण:
  • क्षेत्रफल : २३२२ वर्ग कि.मी. 
  • जम्मा जनसंख्या : १,३३,२७४ जना
  • पुरुष:         ६३,६०५ जना
  • महिला:         ६९,६६९ जना
  • बार्षिक जनसंख्या वृद्धिदर: ०.८८ प्रतिशत
सामाजिक अवस्थाः
  • साक्षरता दर :  ६५.४ प्रतिशत ( नेपालको ६५.९ प्रतिशत)
  • पुरुष साक्षरता दर : ७९.३ प्रतिशत ( नेपालको ७५.१प्रतिशत)
  • महिला साक्षरता दर : ५२. ९ प्रतिशत ( नेपालको ५७.४ प्रतिशत)
  • खानेपानीमा पहुंच भएको जनसंख्या : ८३ प्रतिशत
  • शौचालय भएका घरपरिवार:  ८५ प्रतिशत
धार्मिक/सांस्कृतिक अवस्था:
  • सातौ धामको रुपमा परिचित मालिकार्जुन मन्दिर, लटिनाथ मन्दिर, माँ दुर्गाभवानी (घोल्जर), डुंग्री समैजी   
  • कैलाश मानसरोवर मार्ग 
  • मुख्य पर्व÷मेला ः– गौरा, विसु, जात्रा, जगेनी 
  • शौका समुदाय र संस्कृति 
आर्थिक गतिविधि:
  • राष्ट्रिय गरीबीको रेखामुनि रहेको जनसंख्या : ५३ प्रतिशत ( नेपालको २५.२ प्रतिशत)
  • राष्ट्रिय गरीबीको रेखामुनि रहेको जनसंख्याको आधारमा नेपालको ७५ जिल्लामध्ये ७१ औं स्थानमा रहेको
  • प्रतिव्यक्ति आय :अमेरिकी डलर ६२७ ( नेपालको अमेरिकी डलर ७६१ )
  • मानव विकास सूचकाङ्क ०.५०२ ( नेपालको ०.५४१ )
  • मानव विकास सूचकाङ्कको आधारमा नेपालको ७५ जिल्लामध्ये ५४ औं स्थानमा रहेको 
  • १२% मात्र कृषि योग्य जमिन,
  • यार्चागुम्बा प्रमुख आय आर्जनको माध्यम 
राजनितिक अवस्था: 
  • १ वटा निर्वाचन क्षेत्र 
  • ११ इलाका, ३६ गा.वि.स. १ नगरपालिका (१७ वडा)
  • प्रस्तावित ७ गाउँपालिका, २ न.पा.  
  • जिल्लामा क्रियासिल प्रमुख राजनीतिक दलः– नेपाली काग्रेस, ने.क.पा. एमाले, ने.क.पा. माओवादी केन्द्र, रा.प्र.पा., राष्ट्रिय जनमोर्चा, नयाँ शक्ति नेपाल, ने.क.पा. माओवादी, अखण्ड नेपाल, । 
 भौतिक पूर्वाधारको अवस्थाः
  • जम्मा निर्माण सम्पन्न सडकको लम्बाई : १२५ किलोमिटर
  • कालोपत्रे सडक : ७२ किलोमिटर ( गोकुलेश्वर खलङ्गा सडक खण्ड मात्र )
  •  ग्राभेल सडक : छैन 
  •  कच्ची सडक : ५३ किलोमिटर 
  • विद्युत लाभान्वित घरपरिवार: २७ प्रतिशत
  • प्रायः सबै घरपरिवारमा मोवाइल टेलिफोन सेवा तथा एफ.एम.रेडियोको पहुंच रहेको ।
हाल संचालनमा रहेका ठुला विकासका आयोजनाहरु:
  • २०६७ साल देखि शुरु भएको ३० मेगावाटको चमेलिया हाइड्रो पावर परियोजनाको ९६% काम सम्पन्न । 
  • २०७० साल देखि शुरु भएको ४.३ कि.मि. लम्बाई भएको महाकाली नदी नियन्त्रण परियोजनाको ३३% काम सम्पन्न । 
  • २०६७ साल देखि शुरु भएको १२५ कि.मि. लम्बाइ भएको दार्चुला–तिङ्कर सडक आयोजनाको ४५ कि.मि. ट्रयाक खोल्ने कार्य सम्पन्न ।
जिल्लामा रहेका सुरक्षा निकाय:
  • नेपाली सेनाको दुर्गादल गुल्म ।
  • जिल्ला प्रहरी कार्यालय (४ वटा इ.प्र.का., २ सि.प्र.चौ.  र ९ प्रहरी चौकी) ।
  • सशस्त्र प्रहरी वल सीमा सुरक्षा गुल्म, खलंगा ।
  • राष्ट्रिय अनुसन्धान जिल्ला कार्यालय 
सुरक्षा स्थिति:
  • मदिराबाट श्रृजित हुने अपराध, अन्य सामाजिक अपराधका घटना, वन्य जन्तुको चोरी शिकारी, निकासी पौठारी र अवैध लागुऔषध ओसारपसार । 
  • संसदमा पेश भएको संविधान संसोधनको विषयलाई लिएर यस जिल्लामा कुनै पनि राजनीतिक दलबाट बन्द हड्तालको क्रियाकलाप नभएको ।
  • जिल्लाको समग्र सुरक्षा स्थिति सामान्य रहेको । 
जनताका माग एवं अपेक्षाहरु:
  • चमेलिया जलविद्युत आयोजना छिटो सम्पन्न हुनु पर्ने ।
  • तिंकर व्यापारिक नाका संचालन गर्ने सितापुलमा भन्सार कार्यालय स्थापना गर्नु पर्ने । 
  • २०७० को बाढीबाट क्षतीग्रत जिल्ला अस्पताल दार्चुलाको समग्र पूर्वाधार निर्माणको लागि आवश्यक पर्ने, जग्गा खरिदको लागि आवश्यक बजेटको व्यवस्था गरिनुपर्ने ।
  • नेपाल–भारतको सीमा नदी महाकालीमा Motarable पुलको निर्माण हुनुपर्ने (इलाका सम्भावित) ।
  • खलङ्गा–टिङ्कर सडक छिटो सम्पन्न हुनु पर्ने ।
  • चौलानी नदीबाट गोकुलेश्वर क्षेत्रमा भईरहेको कटान रोक्नको लागि यो क्षेत्रमा चौलानी नदीमा तटबन्धको व्यवस्था अविलम्ब गरिनुपर्ने ।
  • देथला–धुलीगडा–खार–दल्लेक–खलङ्गा सडकको निर्माण र स्तरोन्नती हुनु पर्ने ।
  • पारीबगर–खण्डेश्वरी सडक निर्माण सिघ्र हुनु पर्ने ।
  • दार्चुला सदरमुकामलाई राष्ट्रिय विद्युत प्रसारण लाइनमा जोडिनु पर्ने  ।
  • व्याँस गा.वि.स.को छाङग्रु, तिंकरमा बाहै्र महिना रहने गरी स्थायी सुरक्षापोष्टको व्यवस्था गर्नु पर्ने ।
  • व्याँस गा.वि.स.को टिंकरमा सशस्त्र प्रहरीको BOP राख्नु पर्ने । 
  • गोकुलेश्वर विमानस्थल संचालन गरिनुपर्ने ।
  • जिल्ला स्थित कार्यालयहरुको सवारी साधनको विवरण --

    सि. न. कार्यालयको नाम सवारी साधन नं. किसिम अवस्था चालकको नाम सम्पर्क नं. 1 जिल्ला प्रहरी कार्यालय दार्चुला ना 1 झ 1275 ना १ झ 585 ना १ झ १२१२ बा २ ब ३२८४ स्कारपियो पिकअप जिप टाटा पिकअप जिप स्कारपियो पिकअप जिप मो.सा. डिस्कभर चालु बेचालु चालु चालु देव बहादुर साउद उमेश बहादुर विष्ट मुकेश भण्डारी शंकर खत्री 9868794330 ९८४८४७३५६२ ९८४८७७३०४३ 9848429498 2 महाकाली नदी नियन्त्रण आयोजना दार्चुला । बा 2 झ 2164 ISUZU D-MAX पिकअप चालु श्री नरेन्द्र सिंह धामी 9868777150 3 नेपाल विद्युत प्राधिकरण दार्चुला । बा १ ञ 1681 Nissan D22 गाडीको चेसिस भाचीएर ओल्डीङ गरेर…

  • २०७३।१२।६ गते बसेको का. प्रमुख वैठकको निर्णयहरु --

        १.    प्रत्येक कार्यालयले मासिक रुपमा ७ गते भित्र र तत्पश्चात प्रतेक ७/७ दिनमा कार्यालयको आर्थिक र भौतिक (पूँजीगत एवं चालु) खर्चको प्रगति विवरण जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा पठाउने व्यवस्था मिलाउने एवं बेरुजु फछर्यौट मा जोड दिने । २.    निर्वाचन आचार संहिताको पालना कडाईका साथ लागू गर्ने, विदा, काज, गोष्ठी लगायतका विषयमा स्थानीय तहको निर्वाचनलाई ध्यानमा राखी केन्द्रिय निर्देशानुसार कार्यान्वयन गर्ने, स्थानीय तहको निर्वाचनका लागि आवश्यक पर्ने साधनहरु तयारी अवस्थामा राख्न आवश्यक व्यवस्था मिलाउने। ३.    स्थानीय तहको नयाँ संरचना अनुसार आफू मातहतमा रहेका निकायहरु कहाँ-कहाँ पर्दछन् । सो बारेमा सम्भव भएसम्म नक्सांकन गरी जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा पठाउने । ४.    सेवा…

  • निर्णय कार्यान्यवन सम्बन्धमा । --

    विषय: निर्णय कार्यान्वयन वारे ।   श्री जिल्ला स्थित कार्यालय सबै    (रक्षा र न्याय वाहेक)   प्रस्तुत विषयमा गृह मन्त्रालय, स्थानीय प्रशासन शाखाको च.नं. ३९९ मिति २०७३÷११÷२२ को पत्रानुसार देहाय बमोजिमको निर्णय निर्देशन प्राप्त हुन आएकोले सो पत्रमा उल्लेखित विषयहरु मध्ये तपसिलमा उल्लेखित विषयहरु ताहाँ कार्यालय संग सम्बन्धित रहेकाले जानकारी एवं आवश्यक कार्यार्थ अनुरोध छ ।   देहाय: १.     निर्वाचनको सन्दर्भमा आयोगबाट भएका निर्णय र अन्तर्गत कार्यालयबाट भएका पत्राचारलाई नेपाल सरकारका सम्पूर्ण निकाय, सार्वजनिक संस्थान, विकास सिमित, स्थानीय निकाय, शैक्षिक संस्थानहरुले उच्च प्राथमिकता दिई तत्काल सम्पन्न गर्ने । २.     आयोगबाट जारी भएको निर्वाचन आचार संहिता पूर्ण रुपमा पालना गर्ने…

  • २०७३।११।५ गते बसेको कार्यालय प्रमुख वैठकको निर्णय --

    २०७३।११।५ गते बसेको कार्यालय प्रमुख वैठकको निर्णय। १. जिल्ला स्थित कार्यालयहरुमा नयाँ आउनु भएका प्रमुख जिल्ला अधिकारी ज्यू लगायत अन्य कार्यालयका प्रमखु ज्यूहरुको स्वागत गरियो । २. निजामती कर्मचारीका सन्ततीहरुका लागि नयाँ शैक्षिक सत्र २०७४ साल देखि दिपायलमा सञ्चालन हुने निजामती कर्मचारी आवासिय विद्यालयमा कक्षा-6 र 7 मा भर्ना गराउन चाहने इच्छुक यस जिल्लाका निजामती कर्मचारीले जिल्ला प्रशासन कार्यालय, दार्चुलामा ७ दिन भित्र विवरण सहित निवेदन पेश गर्ने । ३. अघिल्लो निर्णयानुसार सार्वजनिक सुनुवाई गर्न तोकिएका तर विशेष कारणबस सम्पन्न हुन बाँकी जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय र जिल्ला वन कार्यालयले आपसी समन्वयमा इलाका स्तरमा उचित स्थानमा सदरमुकाम वाहिर सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रम…

  • मिति २०७३।१०।२४ को DDRC वैठक निर्णयहरु --

    तलको लिङक बाट Download गरी हर्नु सक्नुहुन्छ ।  

  • मिति २०७३।१०।१६ को दैवी प्रकोप वैठक निर्णयहरु --

    मिति २०७३।१०।१६ गतेका दिन प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्री वासुप्रसाद कोइराला ज्यूको अध्यक्षतामा वसेको जिल्ला दैवी प्रकोप उद्धार समितिको वैठकको निर्णयहरु  

  • २०७३।१०।५ गते बसेको कार्यालय प्रमुख वैठकको निर्णय। --

    २०७३।१०।५ गते बसेको कार्यालय प्रमुख वैठकको निर्णय। १.     नेपाल सरकारका मुख्य सचिव श्री सोमलाल सुवेदीज्युको अध्यक्षतामा मिति २०७३।९।१३ मा वसेको वैठकबाट पारित निर्णय कार्यान्वयन गर्न सुशासन (व्यवस्थापन तथा संचालन) ऐन, २०६४ तथा नियमावली २०६५ को प्रावधान अनुरुप जिल्लामा रहेका सरकारी निकायहरुबाट सेवा प्रदान गर्दा तथा कारवाही सम्पादन गर्दा सुशासन (व्यवस्थापन तथा संचालन) नियमावली, २०६५ को नियम ३६ ले निर्दिष्ट गरेको कारवाहीको प्राथमिकता लाई विशेष ध्यान दिई कार्यान्वयन गर्दै लैजाने । २.     यस आ.व.को सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रम अन्तरगत तेस्रो चरणको सार्वजनिक सुनुवाई गर्न जिल्ला वन कार्यालय र जिल्ला स्वास्थय कार्यालय, दार्चुलाले समन्वय मिलाई जिल्ला सदरमुकाम वाहिरका मुख्य स्थानमा २०७३ माघको चौथो…

  • मिति २०७३।९।१२ को क्षे.प्. प्र.को बैठकको निर्णयहरु --

                  मिति २०७३ पुष १२ गतेका दिन दार्चुला जिल्लाको अनुगमन निरिक्षणमा आउनु भएका का.मु. क्षेत्रीय प्रशासक श्री शम्भु कोइराला ज्यू को समुपस्थिति एवम प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्री मोहनराज जोशी ज्यू को अध्यक्षतामा जिल्ला प्रशासन कार्यालय, दार्चुलामा बसेको कार्यालय प्रमुखहरुको वैठकमा भएको निर्णयहरु: निर्णयहरु:- निर्णय १. जिल्ला स्थित कार्यालयहरुलाई आ.ब. २०७३।७४ का लागि तोकिएको वार्षिक कार्यक्रम अनुसार कार्यको प्रकृयागत कारवाहीका  साथै समयमै प्रगति प्राप्तीका लागी जिम्मेवार पदाधिकारीले अग्रसरता देखाई जनतामा सुशासनको अनुभूति दिलाउन प्रयत्नशील रहने, साथै कामकारवाही सम्पादन गर्दा आफ्नो अधिकार क्षेत्र भन्दा माथिल्लो निकाय र पदाधिकारीबाट आदेश निकासा लिनुपर्ने त्यस्ता विषयको समेत समयमै कारवाही…

  • मिति २०७३।९।५ को का. प्रमुखहरुको बैठकको निर्णयहरु --

      १.             स्थानीय एफ.एम. रेडियोहरुबाट कार्यालयमा प्राप्त हुन आएका गुनासो, सेवा प्रवाह, विकास कार्यक्रम सम्बन्धि विषयमा कार्यालय प्रमुखले पालोपालो गरि प्रत्यक्ष सहभागी भई जवाफ दिने कार्यक्रम गर्ने भन्ने असोज ५ को कार्यालय प्रमुख वैठकको निर्णय अनुसार नेपाल पत्रकार महासंघ शाखा, दार्चुला संग समन्वय गरि पहिलो चरणमा महाकाली नदी नियन्त्रण कार्यालयले पुष १५ गते र तिंकर सडक योजनाले पुष २९ गते जवाफ दिने साथै अन्य कार्यालयहरुका हकमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयको समन्वयमा नेपाल पत्रकार महासंघ जिल्ला शाखा, दार्चुला संग मिति मिलान गरी कार्यक्रम संचालन गर्ने निर्णय गरियो । २.    जिल्ला हुलाक कार्यालय, दार्चुलाको डाँक सेवा बसबाट पठाउने सम्बन्धमा भएको समस्या, नगरपालिका क्षेत्रमा…

  • हातहतियार बुझाउने सम्बन्धमा । --

    हातहतियार बुझाउने सम्बन्धमा ।

  • मिति २०७३/०८/०७ -२०७३/०९/२२ गते सम्म तयार राहदानी --

    मिति २०७३/०८/०७ देखि २०७३/०९/२२ गते सम्म तयार भइ आएका राहदानीहरु सि.नं.     नामथर    ठेगाना १ नरेन्द्र बहादुर बम अपि-३ दार्चुला । २ विनोद गिरी उकु-2 दार्चुला। ३ सुरज सिंह धामी अपि-१६ दार्चुला । ४ मदन गिरी डाडाकोट-3 दार्चुला । ५ मोहन देव जोशी रिठाचौपाता-9 दार्चुला । ६ अमर सिंह बोहरा भगवती-1 दार्चुला । ७ हरिश चन्द्र भट्ट दत्तु-1 दार्चुला। ८ भुवन सिंह धामी अपि-17 दार्चुला। ९ भुवनेश जोहरी राप्ला दार्चुला। १० खडक बडाल हिकिला-2 दार्चुला। ११ कालुराम लुहार दत्तु-2 दार्चुला। १२ संजय बहादुर सिंह तपोवन-2 दार्चुला। १३ पदम राज पन्त शंकरपुर-3 दार्चुला। १४ महेश राज भट्ट सर्मोली-8 दार्चुला।…

  • उपस्थिति बारे --

    प्रस्तुत विषयमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको कार्यालय, कञ्चनपुरको च.नं. १८१२ मिति २०७३।९।१७ को पत्रबाट यस जिल्लामा अदु.आ.आ. का माननिय आयुक्त श्री शाबित्री थापा गुरुङ ज्युको प्रमुख आतिथ्यमा "भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको भूमिका" बिषयक एक दिन‍े अन्तरक‌ृया कार्यक्रम जिल्ला प्रशासन कार्यालय, दार्चुलाको सभा कक्षमा मिति २०७३।९।२१ गते विहिवार दिउसो १२:०० बजे सन्चालन हुने भएको हुँदा ताहाँ कार्यालयका कार्यालय प्रमुख ज्युको अनिवार्य उपस्थितिका लागि अनुरोध छ ।

  • संध संस्था विधानको नमुना --

    संघ संस्थाको विधानको नमुना हेर्न परेमा यहाँ बाट डाउनलोड गरी हर्न सक्नुहुनेछ ।

  • राहदानी ‌(MRP) --

    मिति २०७३।६।१० देखि २०७३।८।६ सम्म तयार भईआएका राहदानीहरु       1.      सुवाष बहादुर बम 2.       सुरज बहादुर पाल 3.       गौर सिह विष्ट 4.       चन्द्रा कामी 5.       सुरेन्द्र सिह धामी 6.       विरेन्द्र प्रसाद भट्ट 7.       विरेन्द्र साउद 8.       सुनिल सिह साउद 9.       भवेन्द्र सिह भण्डारी 10.   पुष्कर सिह भण्डारी 11.   सुरेश विष्ट 12.   मिलन सिह धामी 13.   खडक सिह ठगुन्ना 14.   विजय सिह महरा 15.   ज्ञयानेन्द्र बहादुर सिह 16.   शंकर सिह खत्री 17.   रेशमी दाहाल 18.   महेश राज पन्त 19.   मनिस अवस्थी 20.   वासूदेव सिह महर 21.   अनिल सिह 22.   लोकेन्द्र सिह धामी 23.   शम्भु प्रसाद भट्ट 24.   मोहन…

  • विपद पूर्व तयारी तथा प्रतिकार्य योजना --

    विपद पूर्व तयारी तथा प्रतिकार्य योजना डाउनलोड

  • DDRC को बैठकको निर्णय --

    DDRC को बैठकको निर्णय

© सर्वाधिकार सुरक्षित गृह मन्त्रालय